Artikel Heesselt

Ligging

Het dorp Heesselt ligt in een diepe lus van de Waal op 9,5 kilometer ten oosten van de A2 en over de weg 12 kilometer vanaf afrit 31 van de A15.

 Inwoners per 31 december 2016: 432

Historie

Al op enige afstand is het dorp te herkennen aan het slanke kerktorentje, dat sierlijk boven de huizen uitrijst. Deze toren, die in de 15e eeuw is gebouwd en later is ommetseld, staat op de monumentenlijst.

Afbeelding Heesselt kerk

Het dorp zelf is veel ouder. In oude documenten komen we het tegen als Hesola. Bisschop Ludger van Utrecht schonk in het jaar 850 de inkomsten van dit en enkele andere dorpen aan de edelman Balderik, die door overdadige schenkingen aan kerken en kloosters arm was geworden. Het kwam vaak voor dat hertogen, graven en heren rijke giften aan kerken en kloosters deden. Meestal werd dit gedaan als een poging om hun ontrust geweten te bevredigen. Of dit bij Balderik de drijfveer geweest is, vermeldt de historie niet.

De heerlijkheid (het gebied van een heer) is lang in het bezit geweest van het geslacht van Rossem. Er was in de Middeleeuwen ook een geslacht van Heesel bekend, dat ook een leeuw als wapen voerde. Dirk van Heesel was schepen van Zaltbommel in het jaar 1291. Hessewijn van Heesel verkocht in 1341 land bij Bommel aan Reinald, de toenmalige graaf van Gelre. Lambert van Heesel was in 1487 gerichtsman van de Neder-Betuwe. Dit geslacht schijnt evenwel geen betrekking op de heerlijkheid gehad te hebben.

Er hebben zich weinig schokkende gebeurtenissen voorgedaan in Heesselt. De watervloed van 1809 bracht enige beroering in het dorp, maar de schade viel mee. Twee huizen werden er weggespoeld en elf beschadigd. Twee schapen en een varken kwamen in de golven om. Daarna keerde de rust weer. In de tweede helft van de vorige eeuw was het zelfs erg stil In Heesselt. Alleen aan de buitenzijde van de dijk was enige bedrijvigheid. Daar lag de "smeeburt". Hier woonden de smeden, die voor het aannemersbedrijf van de heer De Vries uit Rossum het materieel onderhielden. Dit bedrijf werkte aan de spoorbrug bij Zaltbommel, die in aanbouw was. De smederij lag op een hooggelegen uiterwaard aan een inham van de Waal naast een sleephelling. Deze waard, de "Ottersheuvel", had reeds eerder geschiedenis gemaakt.

Prins Maurits had er eertijds een kazemat op gebouwd, vanwaar hij strijd wilde voeren tegen de Spanjaarden. Deze hadden op hun beurt hun bivak opgeslagen op de plaats, waar nu het oude fort Sint-Andries is gelegen.

Na de Frans-Duitse oorlog werden de tijden slechter. Er was voor het aannemersbedrijf weinig werk, zodat de heer De Vries naar andere mogelijkheden zocht om zijn personeel aan het werk te houden. Daarom huurde hij in 1880 van Baron van Randwijk de waard ten oosten van de onderhoudshaven en liet daar vier veldovens, drie "tienmonders" en een "zestienmonder" bouwen. In 1883 werd de firma W. P. de Vries en Co opgericht. Het steenfabrieksvolk was gewend om van fabriek naar fabriek te trekken. Om de bezetting van de fabriek te stabiliseren liet de heer de Vries twee groepen woningen bouwen. Zo ontstond naast de "smeeburt", de "oude burt" en de "neie burt". Hierdoor nam de bevolking van het dorp enigermate toe. Gedurende lange tijd hebben de drie "burten" permanent werkvolk aan de steenfabriek kunnen leveren, zowel mannen als vrouwen en kinderen. Zodra men in staat was om te werken, werd men naar de fabriek gestuurd. Zo ging dat vroeger.

Na de Tweede Wereldoorlog is dat allemaal veranderd. De hechte band die er vanouds tussen de steenfabrieksarbeiders was, werd van lieverlee losser. De steeds beter wordende verbindingen tussen plaatsen en de hogere welstand gaven de mensen gelegenheid om er op uit te trekken.

Hoewel het bedrijf met zijn tijd meeging, was er na de oorlog hoegenaamd geen toestroom van jonge arbeidskrachten. De economische terugslag die zich ook in de steenindustrie voordeed, was er mede de oorzaak van, dat de fabriek op 31 december 1974 voorgoed dicht ging.

 Bezienswaardigheden

Natuurschoon heeft het dorp Heesselt genoeg te bieden. Vanaf de Waalbandijk heeft men een weids uitzicht naar alle kanten. Aan de overzijde van de Waal ziet men de heftorens van de schutsluis van St. Andries, die op een wat heiige dag op modern beeldhouwwerk lijken.

Afbeelding Heesselt natuur 1

Afbeelding Heesselt Natuur 2

Afbeelding Heesselt natuur 3

 Bijzonderheden

De zeer brede Heesseltse uiterwaarden vormen een belangrijk element in het rivierlandschap. Natuurwetenschappelijk zijn zij van grote waarde. In 1972 werden in dit gebied 53 soorten vogels als broedvogel aangetroffen.

 Varik heeft samen met Heesselt een eigen website www.varik.nl. 

nl.wikipedia.org/wiki/Heesselt