Artikel Ophemert

Wapen

 Afbeelding Ophemert Wapen

Ligging

Ophemert is het meest oostelijk gelegen dorp en aan de dijk van de Waal. Het dorp ligt over de weg op zo'n 11 kilometer ten oosten van de A2 en hemelsbreed op ongeveer 4 kilometer ten zuiden van de A15.

 Inwoners per 31 december 2016: 1.679

Historie

De geschiedenis van Ophemert is nauw verweven met de geschiedenis van het kasteel en zijn bewoners.

Afbeelding Ophemert kasteel

Helemaal duidelijk is het niet, maar sommigen menen dat Rudolf de Cock, die we al tegenkwamen in Waardenburg en Opijnen, ook Ophemert in 1265 door ruiling ontving. Lange tijd bleef het gebied in het bezit van de familie De Cock van Weerdenburg, totdat het omstreeks 1550 in bezit kwam van de familie Van Haeften. Meer dan twee eeuwen zou de heerlijkheid in dit geslacht blijven om daarna in dat der Mackay's over te gaan. In het midden van de vorige eeuw was Mr. Aeneas baron van Mackay, ambachtsheer van Ophemert. Jarenlang was hij lid van de Tweede Kamer en in 1862 werd hij vice-president van de Raad van State. Ook aan het Koninklijk Hof heeft hij een plaats bekleed en meer dan eens werd hij benoemd tot executeur-testamentair van Koninklijke nalatenschappen. Veel deed hij in het belang van de maatschappij van weldadigheid. Kortom: hij was een veelzijdig figuur met een universeel gerichte belangstelling. In verband met zijn werk woonde hij een groot deel van de week in Den Haag. Maar in het weekeinde zag men hem in Ophemert en dan voelde hij zich niet te hoog om op de zondagsschool als onderwijzer van de dorpsjeugd te fungeren.

Het kasteel, dat nog in volle glorie bestaat, is nog steeds in het bezit van de familie Mackay.

De hervormde kerk van Ophemert, de Maartenskerk, heeft een voornaam en imponerend uiterlijk. In 1945 werd de kerk zwaar beschadigd door het oorlogsgeweld. Na de oorlog is de kerk zeer ingrijpend verbouwd, zonder zijbeuken. De toren is in 1957 gereed gekomen, maar in een heel andere vorm dan voor de verwoesting in 1945.

Afbeelding Ophemert kerk

In de Middeleeuwen was er in Ophemert een commanderij van het Duitse huis gevestigd. Deze commanderij, een tijdens de derde kruistocht gestichte geestelijke ridderorde die waarschijnlijk bewoond is geweest door enkele priesters en dienende broeders, had zowel in Ophemert als Zennewijnen uitgebreide bezittingen.

Later is zij naar Tiel verplaatst. De "Abdij", een boerenhofstede aan de Akkersestraat, en een huis in Zennewijnen, genaamd "Het Klooster', herinneren aan dit verleden.

Sinds 1815 was Ophemert een belangrijk onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Van iets ten zuiden van Tiel loopt het lnundatiekanaal van de Waal naar de Linge. Als de Lingesluizen bij Asperen werden gesloten en het Waalwater door het kanaal op de Linge werd gebracht, ontstond een grote waterbarrière (nog gebruikt in 1940). Tegenwoordig dient het kanaal om in droge zomers water ten behoeve van de landbouw op de Linge te brengen.

De ontwikkelingen op velerlei terrein zullen zich voortzetten. Dat betekent in veel opzichten de dreiging van een verkilling van het maatschappijbeeld. Woongemeenschappen waarin saamhorigheidsgevoel heerst, kunnen echter een antwoord zijn op de aan de welvaart inherente individualisering.

 Bijzonderheden

Voor de herindeling bestond in Ophemert de gewoonte van het "groenmaken". Daags vóór de bruiloft werd de oprit van het gemeentehuis met groene takjes belegd, zodat het bruidspaar over een "loper van groen" naar het raadhuis ging.

Ondanks de vele veranderingen in Ophemert, zijn er ook vele dingen gebleven. Nog steeds kan men vanaf de Waalbandijk genieten van de in alle jaargetijden onvergetelijke mooie riviergezichten. Vooral in de bloesemtijd heeft een wandeling over de dijk grote bekoring. Nog steeds heerst er een rust, die weldadig aandoet.

Afbeelding Ophemert 1887

Ophemert rond 1887

Voor de geschiedenis van Ophemert is er een Internetsite, deze site is het initiatief van een aantal personen die, ondermeer vanuit hun genealogisch onderzoek, geïnteresseerd geraakt zijn in de geschiedenis van de dorpen Ophemert en Zennewijnen.

Nadere bijzonderheden over met name de geschiedenis van Ophemert is te vinden op www.oud-ophemert.nl.

 nl.wikipedia.org/wiki/Ophemert